Tajikmoda

Либоси Точикон

мухтани либосх,ои миллии х,ар як халк, ' барои х,амаи касоне, ки бо таърих

ва маданияти он халк, шиносо шудан мехох,анд, барои санъ-атшиносон,

кормандони театр ва кинематография, барои рассомон ва коркунони

сох,ах,ои дигари маданият ва хусусан барои мутахассисони ин сох,а эт-

нографх,о шоёни дик,к,ат ва хело марок,овар аст. Омухтани либосхои

Миллии точ,икон, ки ачдодони онх,о яке аз бошандагони асосии сарзамини

байни дарьёх,ои Сир ва Аму будаанд, боз х,ам дик,к,атч,албкунанда ва марок,овар аст,

зеро мо бо ин восита то андозае бо либоси миллии халкдои дигари ин сарзамин низ

шиносой пайдо намуда, шабох,ат, мовандй, робита ва бо х,амдигар таъсиррасонии

этникию мадании онх,оро дар меёбем, фактх,ои нав ба даст меоварем, к,аробат ва

наздикии онх,оро мушох,ида карда метавонем, ки х,амаи ин ба муайян намудани этно-

генезиси халкдои Осиёи Миёна ёрй мерасонанд.



Дар натич,аи пешрафти суръатноки азнавсозии социалистй дар мамлакати мо, инчунин тарак,к,иёти фавкулоддаи маданияти тамоми халк,х,ои СССР, ху сусан халкхои ч,ойх,ои дурдасти Иттифок,и Советй, аз ч,умла точ,икон, дар х,аёти тамоми халк,х,о табаддулоти азиме ба амал омад, ки шароити х,аёти моддй ва маъ-навии онх,оро ба куллй тагьир дод ва ин, албатта, ба либосх,ои миллии онх,о низ бе таъоир намонд.
Дар х.ак.ик.ат, дар солх,ои охир, хусусан баъд аз ч,анги Бузурги Ватанй, дар либосх,ои миллии точ,икон тагьироти бузурге ба амал омадааст. Бо ч,асорати тамом гуфтан мумкин аст, ки дар пушоки мардонаи ах,олии шах,рнишин аз унсурх,ои миллй фак,ат каллапуш калпок ва ток,й ч,ои худро хеле мах,кам нигох, дошта меояд, либосх,ои дигар к,ариб тамоман ба шак ли либосх,ои европагй даромадаанд. Ин х,олат дар байни ах,олии калонсоли дех,от, хусусан интеллиген-цияи дех,отй, низ дида мешавад. Либоси миллй, яъне ч,ома, салла, миёнбанд, курта-эзори духти мах,аллиро ё фак,ат кух,ансолон ва бачах,о мепушанд, ё ин ки мар-дони калонсол дар айёми маросимх,ои оилавй, динй ва аъзодорй мепушанд.
Аммо аз ч,их,ати либосхои занона вазъият то андозае дигар аст. Дар шах,р дар байни интеллигенция либосх,ои нав либосх,ои шакли европагй так,рибан ч,ои либосх,ои миллиро гирифтаанд, фак,ат курт,ах,ои камзулчадор, эзорх,о ва руймолу ток,й ч,ои худро к,исман нигох, доштаанд. К,исми бок,имондаи занони шах,ру дехот либосх,ои миллиро мепушанд,. вале то чй андоза дер поидани ин х,ам маълум нест.
Ба пушоки точ,икй, ки аз замонх,ои хеле к,адим маъмул шудааст, то вук,уи Революцияи Октябр чун тарзи анъанавии либос сахт риоя карда мешуд, ин чунин к,оидах,ои дин ва шариат онро таргиб менаму-данд, ба чорй шудани хеч, гуна навигарй рох намедо-данд. Шаклхои нави пушок бо унвонхои ношоиста номбар шуда, ба онхо сифатхои зарарноке нисбат до да мешуд. Масалан, гиребонои рости куртахои зано на, ки дар охирхои асри гузашта дар районной шимолии Точикистон маъмул шуда, холо хам баъзан дар куртахои занони кухансол дида мешаванд, "итико" но мида мешуданд. Инчунин пушидани калушхои ре-зинии шакли осиёгиро, ки холо дар хама чо маъмул
шудаанд, дар вактх,ои аввали ба Осиёи Миёна овар-да шуданашои гуё барои ин ки аз пусти одам сохта шудаанд, нораво медонистанд ва худи калушро "х,а-ром" мегуфтанд. Гайр аз он, аз бас ки дар пошнаи калуш хат (тамгаи фабрик) навишта шудаасту хат мук,аддас буда, поймол кардани он гунох, аст мегуф танд. Х,оло пушидани шапках,ои лапардорро мах,з барои ин, ки лапари онх,о гуё пешонии пушандаро аз худо пинх,он медорад ва дар вак,ти намоз ба сач,да кардан монеъ мегардад, "гунох," мешуморанд . То ба кдрибих,о дар районхри кух,истон пушидани кур-тах,ои занонаи гиребонаш пар-парро "нораво" мешу-мурданд ва мегуфтанд, ки дар "рузи к,иёмат" иягуна гиребон ба море мубаддал гашта ба гулуи пушанда хох,ад печид ва гайрах,о... Бо вуч,уди ин х,ама х,аёт х,укми худро ч,орй мекунад. Бо ёрии халк,и рус ба х,аё-ти социалиста гузаштани Осиёи Миёна ба тамоми ч,их,атх,ои зиндагонии мардуми мах,аллй, аз он ч,умла, ба либоси онх,о низ бетаъсир намонд.
Либоси к,адимаи занонаи точ,икон аз куртах,ои да-рози якк,ад бурида, духта шуда иборат буд, ки дома-ни он то ба буч,улаки пой мерасид ва баъзан бо са-баби ба ду пах,лу илова кардани ду тирез к,исми поёниаш андак васеътар мешуд. Гиребони куртах,ои духтарона уфук,й бурида шуда, ба канорх,ои он аз матои ранги дигар магзй медухтанд ва ё аз ресмони якранг, баъзан рангоранг зех, бофта часпонда мешуд. Гиребони чунин куртах,о ё дар китфи чап бо камарчах,о баста мешуд ва ё бо як тугма ба х,ам мепушанд. Буриши гиребони куртах,ои занони шавх,ардор шок,улй буда, то миёнаи чук,урчаи сина (мех,роби дил) ме расид ва ин х,ам ё бо камарча баста мегардид, ё бо як тупма ва ё бо сузани к,уббадор ба х,ам пушида ме шуд. Ин гуна куртах;оро куртаи пешкушо мегуянд.

Остини ин куртах,о рост ва дароз буда, панч,аи дастро тамоман мепушонд. Дарозии нуги остинх,о аз чорьяки оршин то ду чорьяки оршин ва аз ин х,ам васеътар шуда метавонист. Дар баъзе районной ку-х,ии ч,ануби шарк,ии Точ,икистон х,оло х,ам чун анъа-на остини куртах,о дар банди даст танг, камар танг-тар ва доманашонро вассьтар медузанд.
Шокирова Мадинахон Саторовна